Strażak PSP — postępowanie dyscyplinarne

Komisja Dyscyplinarna PSP

• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 127 ze zm.) — rozdział 11 „Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków”.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 275 ze zm.).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie ramowej organizacji komendy wojewódzkiej i powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, stosowany odpowiednio na podstawie odesłania w u.PSP.
• Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego, stosowany odpowiednio w zakresie skargi do WSA.

• Niewykonanie albo nienależyte wykonanie rozkazu lub polecenia służbowego przełożonego.
• Samowolne opuszczenie miejsca pełnienia służby albo nieusprawiedliwiona nieobecność na służbie.
• Stawienie się do służby po spożyciu alkoholu, w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środków odurzających.
• Naruszenie zasad bezpieczeństwa i higieny służby skutkujące zagrożeniem dla ratowników lub osób ratowanych.
• Nieprawidłowe prowadzenie działań ratowniczo-gaśniczych albo dowodzenie z naruszeniem regulaminów.
• Naruszenie obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo danych osobowych.
• Naruszenie godności munduru, w tym zachowanie uchybiające powadze służby także poza służbą.
• Wykorzystywanie sprzętu PSP, pojazdów lub mienia służbowego do celów prywatnych.
• Popełnienie wykroczenia lub przestępstwa stwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem.

1. Etap 01

   Powzięcie informacji o przewinieniu

   Przełożony dyscyplinarny po uzyskaniu wiadomości o popełnieniu czynu mającego znamiona przewinienia dyscyplinarnego dokonuje czynności sprawdzających; postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu.

2. Etap 02

   Postanowienie o wszczęciu postępowania

   Wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, wyznaczenie rzecznika dyscyplinarnego i niezwłoczne zawiadomienie obwinionego strażaka oraz pouczenie o prawie do obrońcy.

3. Etap 03

   Zawieszenie w czynnościach służbowych

   W razie tymczasowego aresztowania albo gdy wymagają tego okoliczności sprawy, przełożony może zawiesić strażaka w pełnieniu obowiązków służbowych — uposażenie ulega obniżeniu o 50%; po prawomocnym uniewinnieniu lub umorzeniu zawieszony otrzymuje wyrównanie do pełnej wysokości uposażenia.

4. Etap 04

   Czynności rzecznika dyscyplinarnego

   Rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy, przesłuchuje obwinionego i świadków, dopuszcza dowody z dokumentów i opinii biegłych; przedstawia obwinionemu zarzuty oraz umożliwia złożenie wyjaśnień i wniosków dowodowych.

5. Etap 05

   Zapoznanie z aktami i wniosek końcowy

   Po zakończeniu czynności obwiniony i jego obrońca są zawiadamiani o możliwości zapoznania się z aktami i złożenia dodatkowych wniosków dowodowych w terminie 3 dni; rzecznik składa przełożonemu wniosek o ukaranie albo o umorzenie postępowania.

6. Etap 06

   Orzeczenie I instancji

   Przełożony dyscyplinarny wymierza karę jednoosobowo (upomnienie, nagana, ostrzeżenie) albo kieruje sprawę do komisji dyscyplinarnej przy komendancie wojewódzkim PSP / KG PSP, jeżeli rozważa karę wyznaczenia na niższe stanowisko, obniżenia stopnia albo wydalenia ze służby.

7. Etap 07

   Doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem

   Orzeczenie wraz z pisemnym uzasadnieniem doręcza się obwinionemu z pouczeniem o trybie i terminie zaskarżenia.

8. Etap 08

   Odwołanie do II instancji

   Zażalenie na karę nałożoną przez przełożonego dyscyplinarnego — w terminie 7 dni do wyższego przełożonego dyscyplinarnego; odwołanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej — w terminie 14 dni do Centralnej Komisji Dyscyplinarnej przy KG PSP.

9. Etap 09

   Rozpoznanie odwołania przez Centralną Komisję Dyscyplinarną

   Centralna Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP rozpoznaje sprawę i wydaje prawomocne orzeczenie utrzymujące w mocy, zmieniające albo uchylające orzeczenie I instancji.

10. Etap 10

    Skarga do WSA i kasacja do NSA

    Po wyczerpaniu drogi służbowej obwiniony może w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia z pouczeniem wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a od wyroku WSA — skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (z przymusem adwokacko-radcowskim).

• Upomnienie — wymierzane jednoosobowo przez przełożonego dyscyplinarnego.
• Nagana — wymierzana jednoosobowo przez przełożonego dyscyplinarnego, odnotowywana w aktach osobowych.
• Surowa nagana — wpływa na opiniowanie służbowe i awans.
• Nagana z ostrzeżeniem — łączona z ostrzeżeniem o niepełnej przydatności do służby.
• Wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe — wymierzane przez komisję dyscyplinarną; powoduje obniżenie uposażenia odpowiadającego nowemu stanowisku.
• Obniżenie stopnia służbowego — wymierzane przez komisję dyscyplinarną; po upływie 2 lat od uprawomocnienia istnieje możliwość przywrócenia stopnia w drodze decyzji przełożonego.
• Wydalenie ze służby w Państwowej Straży Pożarnej — najsurowsza kara, powodująca natychmiastowe rozwiązanie stosunku służbowego oraz zakaz przyjęcia do służby w PSP, a także (w drodze odpowiedniego stosowania) w innych formacjach mundurowych przez okres 10 lat.

Od orzeczenia przełożonego dyscyplinarnego nakładającego karę jednoosobowo przysługuje zażalenie do wyższego przełożonego dyscyplinarnego w terminie 7 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; od orzeczenia komisji dyscyplinarnej przy komendancie wojewódzkim PSP albo Komendancie Głównym PSP przysługuje odwołanie do Centralnej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Po wyczerpaniu drogi służbowej obwiniony może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego rozstrzygnięcia, a od wyroku WSA — skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem, sporządzaną przez adwokata albo radcę prawnego. Dopuszczalne jest również wznowienie postępowania dyscyplinarnego w razie ujawnienia nowych istotnych faktów lub dowodów oraz uchylenie kary w trybie nadzoru przez Komendanta Głównego PSP. Odpowiedzialność dyscyplinarna ustaje po roku od popełnienia czynu, a w razie wszczęcia postępowania — po 2 latach; karę uważa się za niebyłą po upływie 6 miesięcy do 3 lat od jej wykonania, w zależności od rodzaju kary.

• Reprezentacja strażaka już na etapie czynności sprawdzających i wyjaśniających prowadzonych przez rzecznika dyscyplinarnego.
• Obrona przed przełożonym dyscyplinarnym oraz komisjami dyscyplinarnymi I i II instancji (Centralna Komisja Dyscyplinarna przy KG PSP).
• Sporządzanie zażaleń, odwołań, skarg do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz skarg kasacyjnych do NSA.
• Wnioski o uchylenie zawieszenia w czynnościach służbowych oraz o wyrównanie obniżonego uposażenia po uniewinnieniu albo umorzeniu.
• Koordynacja obrony w równolegle prowadzonym postępowaniu karnym (np. art. 231 k.k., art. 178a k.k.).
• Doradztwo w zakresie skutków służbowych i emerytalnych prawomocnego ukarania, w tym uprawnień z ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
• Wnioski o wznowienie postępowania dyscyplinarnego w razie ujawnienia nowych dowodów.