Ratownicy medyczni podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych za naruszenie zasad etyki zawodowej i przepisów dotyczących wykonywania zawodu. Do końca 2022 r. ratownik medyczny nie miał odrębnej procedury dyscyplinarnej i odpowiadał porządkowo na zasadach Kodeksu pracy; pełna struktura organów samorządu — w tym Rzecznik Dyscyplinarny, Sąd Dyscyplinarny i Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Ratowników Medycznych — funkcjonuje od czasu wejścia w życie ustawy w 2023 r. Od prawomocnego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KIRM przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego — Izby Odpowiedzialności Zawodowej. Kancelaria reprezentuje obwinionego ratownika medycznego na każdym etapie tej procedury.
Właściwy organ
Komisja Odpowiedzialności Zawodowej
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2705, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 339) — dział VI „Odpowiedzialność zawodowa”.
- Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2024 r. poz. 122 ze zm.).
- Kodeks Etyki Zawodowej Ratownika Medycznego.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, stosowana odpowiednio.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (rozdziały I–III, stosowane odpowiednio).
- Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym — w zakresie kasacji rozpoznawanej przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej.
Najczęstsze zarzuty
- Błąd medyczny przy wykonywaniu medycznych czynności ratunkowych skutkujący pogorszeniem stanu pacjenta.
- Niepodjęcie medycznych czynności ratunkowych albo ich przedwczesne zakończenie.
- Podanie niewłaściwego leku lub błędnej dawki w trakcie akcji ratunkowej.
- Nierzetelne prowadzenie karty medycznej czynności ratunkowych i dokumentacji ZRM.
- Naruszenie tajemnicy zawodowej — w tym publikowanie zdjęć lub nagrań pacjentów z miejsca zdarzenia.
- Wykonywanie zawodu pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.
- Przekroczenie kompetencji ratownika medycznego określonych w ustawie.
- Niewłaściwe traktowanie pacjenta naruszające jego godność lub dyskryminujące.
Przebieg postępowania
Etap 01
Skarga lub zawiadomienie
Wpłynięcie skargi pokrzywdzonego, zawiadomienia od pracodawcy lub zawiadomienia z urzędu do Rzecznika Dyscyplinarnego KIRM.
Etap 02
Czynności sprawdzające
Postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego KIRM o wszczęciu postępowania wyjaśniającego albo o odmowie wszczęcia.
Etap 03
Postępowanie wyjaśniające
Zabezpieczenie kart medycznych czynności ratunkowych, opinie biegłych z medycyny ratunkowej, przesłuchania.
Etap 04
Przedstawienie zarzutów
Przedstawienie zarzutów obwinionemu, odebranie wyjaśnień i ustanowienie obrońcy.
Etap 05
Wniosek o ukaranie albo umorzenie
Skierowanie wniosku o ukaranie do Sądu Dyscyplinarnego KIRM albo umorzenie postępowania.
Etap 06
Rozprawa przed Sądem Dyscyplinarnym KIRM
I instancja — wydanie orzeczenia.
Etap 07
Odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KIRM
Termin 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
Etap 08
Prawomocne orzeczenie II instancji
Rozpoznanie sprawy przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny KIRM.
Etap 09
Kasacja do Sądu Najwyższego
Do Izby Odpowiedzialności Zawodowej w terminie 2 miesięcy od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
Możliwe sankcje
- Upomnienie.
- Nagana.
- Kara pieniężna.
- Zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w podmiotach leczniczych na okres od roku do pięciu lat.
- Ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu ratownika medycznego.
- Zawieszenie prawa wykonywania zawodu ratownika medycznego na okres od roku do pięciu lat.
- Pozbawienie prawa wykonywania zawodu ratownika medycznego.
Środki zaskarżenia
Odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KIRM w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego KIRM z uzasadnieniem. Kasacja do Sądu Najwyższego — Izby Odpowiedzialności Zawodowej w terminie 2 miesięcy od doręczenia prawomocnego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego KIRM; kasację sporządza adwokat albo radca prawny (przymus adwokacko-radcowski). Możliwy jest wniosek o wznowienie postępowania oraz zażalenie na postanowienie o tymczasowym zawieszeniu prawa wykonywania zawodu.
Jak możemy pomóc
- Reprezentacja obwinionego ratownika już na etapie czynności sprawdzających Rzecznika Dyscyplinarnego KIRM.
- Analiza karty medycznej czynności ratunkowych i protokołów ZRM pod kątem linii obrony.
- Obrona przed Sądem Dyscyplinarnym KIRM i Wyższym Sądem Dyscyplinarnym KIRM.
- Sporządzanie odwołań i kasacji do Sądu Najwyższego.
- Koordynacja obrony w równolegle toczącym się postępowaniu karnym (np. art. 160 lub 162 k.k.) i sprawie cywilnej.
- Negocjacje z pracodawcą w zakresie skutków pracowniczych zawieszenia lub pozbawienia PWZ.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ratownicy medyczni rzeczywiście odpowiadają obecnie dyscyplinarnie przed odrębnym samorządem?
Tak. Przed wejściem w życie ustawy z 1 grudnia 2022 r. ratownik medyczny nie miał odrębnego trybu odpowiedzialności zawodowej i odpowiadał porządkowo na zasadach Kodeksu pracy. Obecnie sprawami zajmują się organy Krajowej Izby Ratowników Medycznych: Rzecznik Dyscyplinarny, Sąd Dyscyplinarny i Wyższy Sąd Dyscyplinarny KIRM.
Ile kosztuje obrona ratownika medycznego w sprawie dyscyplinarnej?
Wynagrodzenie ustalane jest indywidualnie i zależy od etapu postępowania, liczby zarzutów, objętości dokumentacji medycznej oraz konieczności powołania biegłych. Możliwe jest rozliczenie ryczałtowe za etap albo w stawkach godzinowych.
Jak długo trwa postępowanie?
Postępowanie wyjaśniające zwykle trwa od kilku miesięcy do roku, a pełne postępowanie do prawomocnego rozstrzygnięcia 18–30 miesięcy. Karalność przewinienia ustaje w terminach określonych w ustawie.
Czy mogę zostać zawieszony w wykonywaniu zawodu już na początku sprawy?
Tak. Sąd Dyscyplinarny KIRM może orzec tymczasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu, jeżeli ujawnione okoliczności wskazują z dużym prawdopodobieństwem na popełnienie ciężkiego przewinienia. Postanowienie jest natychmiast wykonalne.
Czy postępowanie dyscyplinarne wpływa na sprawę karną?
Postępowania toczą się niezależnie. Prawomocny wyrok karny stwierdzający popełnienie przestępstwa wiąże sąd zawodowy co do faktu popełnienia czynu. Ukaranie dyscyplinarne nie wyklucza odpowiedzialności karnej.
Czy ubezpieczenie OC pokryje koszty obrony przed sądem KIRM?
Polisa OC obowiązkowa pokrywa zwykle wyłącznie roszczenia cywilne pacjenta. Koszty obrony przed sądami zawodowymi obejmują dodatkowe klauzule ochrony prawnej lub odrębne ubezpieczenie. Należy sprawdzić zakres polisy przed rozpoczęciem postępowania.
Czy obrońcą może być adwokat spoza środowiska medycznego?
Tak. Obrońcą może być adwokat lub radca prawny niezależnie od posiadania uprawnień medycznych. Na etapie kasacji do Sądu Najwyższego obowiązuje przymus adwokacko-radcowski.