Notariusz — postępowanie dyscyplinarne

Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej

• Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. — Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1001 ze zm.) — rozdział 6 „Odpowiedzialność dyscyplinarna”.
• Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza uchwalony przez Krajową Radę Notarialną.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, stosowany odpowiednio na podstawie art. 69 Prawa o notariacie.
• Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 622 ze zm.) — w zakresie kasacji rozpoznawanej przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (rozdziały I–III, stosowane odpowiednio).

• Sporządzenie aktu notarialnego z naruszeniem przepisów (np. brak zbadania zdolności do czynności prawnych strony, błędne pouczenie).
• Dokonanie czynności notarialnej sprzecznej z prawem albo zmierzającej do obejścia ustawy.
• Pobranie taksy notarialnej w wysokości przekraczającej maksymalną stawkę określoną w rozporządzeniu.
• Nieuzasadniona odmowa dokonania czynności notarialnej.
• Nierzetelne prowadzenie repertoriów A i P oraz innych ksiąg notarialnych.
• Naruszenie tajemnicy notarialnej.
• Wykonywanie zajęć ubocznych niedających się pogodzić z powagą zawodu notariusza.
• Zaniedbanie obowiązku zgłoszenia czynności do CEPiK, KRS lub urzędu skarbowego w wymaganym terminie.

1. Etap 01

   Zawiadomienie o przewinieniu

   Wpłynięcie skargi strony czynności, zawiadomienia z urzędu, wniosku Ministra Sprawiedliwości albo prezesa sądu apelacyjnego do Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Notarialnej.

2. Etap 02

   Czynności wyjaśniające Rzecznika

   Postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego albo o odmowie wszczęcia; gromadzenie dokumentacji, przesłuchania, analiza repertoriów.

3. Etap 03

   Przedstawienie zarzutów

   Doręczenie obwinionemu notariuszowi postanowienia o przedstawieniu zarzutów i odebranie wyjaśnień; ustanowienie obrońcy.

4. Etap 04

   Wniosek o ukaranie

   Skierowanie wniosku do Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej albo umorzenie postępowania wyjaśniającego.

5. Etap 05

   Tymczasowe zawieszenie w czynnościach

   W razie wszczęcia postępowania karnego lub dyscyplinarnego Sąd Dyscyplinarny może zawiesić notariusza w czynnościach zawodowych — na uchwałę przysługuje zażalenie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego.

6. Etap 06

   Rozprawa w I instancji

   Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej rozpoznaje sprawę z udziałem obwinionego, jego obrońcy i Rzecznika; wydaje orzeczenie co do winy i kary.

7. Etap 07

   Odwołanie do II instancji

   Odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.

8. Etap 08

   Rozpoznanie odwołania

   Wyższy Sąd Dyscyplinarny rozpoznaje sprawę i wydaje prawomocne orzeczenie, doręczane stronom wraz z uzasadnieniem.

9. Etap 09

   Kasacja do Sądu Najwyższego

   Kasacja do Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; podstawą jest rażące naruszenie prawa lub rażąca niewspółmierność kary.

10. Etap 10

    Wznowienie postępowania

    W razie ujawnienia nowych faktów lub dowodów albo bezwzględnych przyczyn odwoławczych — wznowienie na zasadach k.p.k.

• Upomnienie.
• Nagana.
• Kara pieniężna w wysokości od połowy do pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, na rzecz Skarbu Państwa.
• Pozbawienie prawa prowadzenia kancelarii — najsurowsza kara, oznaczająca utratę stanowiska notariusza; ponowne ubieganie się o powołanie możliwe dopiero po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.

Odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Krajowej Radzie Notarialnej w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej z uzasadnieniem. Kasacja do Sądu Najwyższego — Izby Odpowiedzialności Zawodowej w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, z podstawami w postaci rażącego naruszenia prawa lub rażącej niewspółmierności kary; legitymowani do wniesienia kasacji są obwiniony, jego obrońca, Rzecznik Dyscyplinarny, Krajowa Rada Notarialna oraz Minister Sprawiedliwości. Dopuszczalny jest wniosek o wznowienie postępowania w razie ujawnienia nowych faktów lub dowodów albo bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a także zażalenie na uchwałę o zawieszeniu w czynnościach zawodowych.

• Reprezentacja obwinionego notariusza już na etapie czynności wyjaśniających przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym Izby Notarialnej.
• Obrona przed Sądem Dyscyplinarnym Izby Notarialnej i Wyższym Sądem Dyscyplinarnym przy Krajowej Radzie Notarialnej.
• Sporządzanie odwołań oraz kasacji do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego.
• Wnioski o uchylenie zawieszenia w czynnościach zawodowych oraz zażalenia na uchwały o jego zastosowaniu.
• Koordynacja obrony w równolegle toczącym się postępowaniu karnym (np. art. 271 k.k.) oraz cywilnym.
• Doradztwo w zakresie skutków zawodowych i rejestrowych prawomocnego orzeczenia kary.