Farmaceuci podlegają odpowiedzialności zawodowej przed sądami aptekarskimi za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz przepisami o wykonywaniu zawodu, na podstawie ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich. W I instancji orzeka Okręgowy Sąd Aptekarski, a w II instancji Naczelny Sąd Aptekarski; od prawomocnego orzeczenia NSA przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy. Kancelaria reprezentuje obwinionego farmaceutę przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej oraz sądami aptekarskimi.
Właściwy organ
Okręgowy / Naczelny Sąd Aptekarski
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1693) — rozdział 5 Odpowiedzialność zawodowa
- Ustawa z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne
- Kodeks Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej farmaceutów (Dz.U. Nr 65, poz. 612)
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, stosowana odpowiednio
Najczęstsze zarzuty
- Wydanie pacjentowi niewłaściwego produktu leczniczego lub błędnej dawki
- Realizacja recepty obarczonej oczywistym błędem bez konsultacji z lekarzem
- Nielegalny obrót produktami leczniczymi, w tym tzw. odwrócony łańcuch dystrybucji
- Wydawanie leków na receptę bez recepty lub na receptę nieważną/sfałszowaną
- Reklama apteki lub jej działalności sprzeczna z art. 94a Prawa farmaceutycznego
- Naruszenie tajemnicy zawodowej dotyczącej danych pacjenta
- Wykonywanie zawodu farmaceuty pod wpływem alkoholu lub środków odurzających
- Wystawianie nierzetelnych dokumentów rozliczeniowych do NFZ
Przebieg postępowania
Etap 01
Wpłynięcie skargi do rzecznika
Skarga pokrzywdzonego lub zawiadomienie z urzędu do okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej.
Etap 02
Czynności sprawdzające
Rzecznik wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego.
Etap 03
Postępowanie wyjaśniające
Przesłuchania, opinie biegłych farmaceutów, analiza dokumentacji aptecznej i recept.
Etap 04
Przedstawienie zarzutów
Przedstawienie zarzutów obwinionemu farmaceucie i odebranie wyjaśnień.
Etap 05
Wniosek o ukaranie albo umorzenie
Skierowanie wniosku o ukaranie do Okręgowego Sądu Aptekarskiego albo umorzenie postępowania.
Etap 06
Rozprawa przed OSA
Orzekanie w I instancji co do winy i kary.
Etap 07
Odwołanie do NSA
W terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
Etap 08
Prawomocne orzeczenie NSA
Wydanie i doręczenie prawomocnego orzeczenia w terminie 2 miesięcy.
Etap 09
Kasacja do SN
W terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia NSA — z przymusem adwokacko-radcowskim.
Możliwe sankcje
- Upomnienie.
- Nagana.
- Zawieszenie prawa wykonywania zawodu farmaceuty na okres od trzech miesięcy do trzech lat.
- Pozbawienie prawa wykonywania zawodu farmaceuty.
Środki zaskarżenia
Odwołanie do Naczelnego Sądu Aptekarskiego w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia OSA z uzasadnieniem. Kasacja do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy od doręczenia orzeczenia NSA wraz z uzasadnieniem. Kasację sporządza i podpisuje adwokat albo radca prawny; niedopuszczalne jest jej uwzględnienie na niekorzyść obwinionego po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia. Możliwe jest wznowienie postępowania w razie ujawnienia nowych faktów lub dowodów oraz zaskarżenie postanowienia o tymczasowym zawieszeniu — z urzędową kontrolą NSA po upływie 3 miesięcy.
Jak możemy pomóc
- Reprezentacja obwinionego farmaceuty przed okręgowym i Naczelnym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej.
- Obrona przed Okręgowym i Naczelnym Sądem Aptekarskim, w tym składanie wniosków dowodowych i kwestionowanie opinii biegłych.
- Sporządzanie odwołań oraz kasacji do Sądu Najwyższego.
- Wnioski o uchylenie tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych.
- Koordynacja obrony w postępowaniu karnym (np. z art. 124 Prawa farmaceutycznego) lub administracyjnym wobec apteki.
- Doradztwo przy roszczeniach odszkodowawczych farmaceuty wobec okręgowej izby aptekarskiej w razie uniewinnienia w wyniku wznowienia postępowania.
Najczęściej zadawane pytania
Czy farmaceucie grozi rzeczywiście pozbawienie prawa wykonywania zawodu?
Tak — jest to najsurowsza z czterech kar przewidzianych w art. 46 ustawy o izbach aptekarskich. Powoduje skreślenie z listy członków OIA bez prawa ubiegania się o ponowne uzyskanie PWZ przez 10 lat od uprawomocnienia.
Jak długo może trwać zawieszenie prawa wykonywania zawodu farmaceuty?
Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy o izbach aptekarskich kara zawieszenia PWZ jest orzekana na okres od trzech miesięcy do trzech lat. Wzmianka o ukaraniu jest usuwana z rejestru po 5 latach od odbycia kary.
Ile kosztuje obrona farmaceuty przed sądem aptekarskim?
Wynagrodzenie ustalane jest indywidualnie w zależności od etapu postępowania, liczby zarzutów i objętości materiału dowodowego (recepty, faktury, korespondencja z NFZ/GIF). Stosujemy ryczałty za etap lub stawki godzinowe.
Czy postępowanie dyscyplinarne wpływa na postępowanie karne lub administracyjne wobec apteki?
Postępowania toczą się odrębnie. Prawomocny wyrok karny stwierdzający popełnienie przestępstwa wiąże sąd aptekarski; ukaranie dyscyplinarne nie wyklucza odpowiedzialności karnej ani odpowiedzialności podmiotu prowadzącego aptekę przed Wojewódzkim Inspektorem Farmaceutycznym.
Czy mogę zostać tymczasowo zawieszony już w I instancji?
Tak. Sąd aptekarski może z urzędu lub na wniosek rzecznika orzec tymczasowe zawieszenie w czynnościach zawodowych przy karze z pkt 3 i 4 art. 46. Postanowienie jest natychmiast wykonalne, a jeśli zawieszenie trwa ponad trzy miesiące, NSA z urzędu bada jego zasadność.
Czy obrońcą może być adwokat spoza środowiska aptekarskiego?
Tak — obrońcą może być adwokat lub radca prawny niezależnie od wykształcenia farmaceutycznego. Na etapie kasacji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski.