Biegły rewident — postępowanie dyscyplinarne

Krajowy Sąd Dyscyplinarny PIBR

• Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1891 ze zm.) — art. 139–183 (rozdział 9 „Odpowiedzialność dyscyplinarna biegłych rewidentów”)
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego
• Krajowe Standardy Badania (KSB) oraz Międzynarodowe Standardy Badania (MSB) przyjęte uchwałami Krajowej Rady Biegłych Rewidentów
• Zasady etyki zawodowej biegłych rewidentów uchwalone przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 619 ze zm.) — w zakresie obowiązków badania sprawozdań finansowych
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, stosowany odpowiednio na podstawie art. 167 u.b.r.
• Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 622 ze zm.) — w zakresie kasacji rozpoznawanej przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej
• Statut Polskiej Izby Biegłych Rewidentów oraz uchwały KRBR w sprawie szczegółowego trybu postępowania dyscyplinarnego

• Naruszenie Krajowych Standardów Badania (KSB) i Międzynarodowych Standardów Badania (MSB) w toku badania sprawozdania finansowego
• Naruszenie zasady niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej (m.in. świadczenie usług zabronionych na rzecz JZP)
• Naruszenie tajemnicy zawodowej, w tym ujawnianie informacji o badanej jednostce
• Niezachowanie obowiązku rotacji firmy audytorskiej oraz kluczowego biegłego rewidenta wobec jednostek zainteresowania publicznego (JZP)
• Wydanie nieprawidłowej opinii (z zastrzeżeniem, negatywnej, odmowy wydania) bez należytej podstawy w zebranych dowodach badania
• Nierzetelne badanie sprawozdania finansowego — pominięcie istotnych obszarów ryzyka, brak udokumentowania procedur
• Niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC z tytułu wykonywania czynności rewizji finansowej
• Naruszenie obowiązku obligatoryjnego doskonalenia zawodowego
• Wykonywanie czynności rewizji finansowej bez wpisu firmy audytorskiej na listę prowadzoną przez PANA
• Czyn naruszający godność zawodu, w tym zachowanie poza wykonywaniem zawodu

1. Etap 01

   Zawiadomienie o przewinieniu

   Wpłynięcie zawiadomienia od PANA, KRBR, organu ścigania, klienta lub z urzędu do Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego PIBR

2. Etap 02

   Postępowanie wyjaśniające

   Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny PIBR prowadzi postępowanie wyjaśniające, gromadzi dokumentację badania, przesłuchuje obwinionego i świadków, korzysta z opinii biegłych z zakresu rewizji finansowej

3. Etap 03

   Przedstawienie zarzutów i dochodzenie dyscyplinarne

   Po stwierdzeniu uzasadnionego podejrzenia przewinienia rzecznik wszczyna dochodzenie dyscyplinarne, przedstawia obwinionemu zarzuty i umożliwia złożenie wyjaśnień oraz wniosków dowodowych

4. Etap 04

   Wniosek o ukaranie

   Skierowanie wniosku o ukaranie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego PIBR albo umorzenie postępowania; rzecznik pełni funkcję oskarżyciela przed sądem

5. Etap 05

   Rozprawa w I instancji KSD

   Krajowy Sąd Dyscyplinarny PIBR rozpoznaje sprawę z udziałem obwinionego, jego obrońcy i rzecznika; wydaje orzeczenie o uniewinnieniu, umorzeniu albo nałożeniu kary

6. Etap 06

   Odwołanie do II instancji KSD

   Odwołanie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w II instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; legitymowani są obwiniony, jego obrońca, rzecznik dyscyplinarny oraz PANA

7. Etap 07

   Kasacja do Sądu Najwyższego

   Od prawomocnego orzeczenia KSD przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego — Izby Odpowiedzialności Zawodowej w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; obowiązuje przymus adwokacko-radcowski

8. Etap 08

   Wykonanie orzeczenia

   Wykonanie kary należy do KRBR; kary zakazu wykonywania czynności rewizji finansowej oraz wydalenia z samorządu są ujawniane na stronie internetowej PIBR

• Upomnienie
• Nagana
• Kara pieniężna — w wysokości do 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej
• Zakaz przeprowadzania badań ustawowych jednostek zainteresowania publicznego (JZP) na okres od roku do 3 lat
• Zakaz wykonywania czynności rewizji finansowej na okres od roku do 3 lat
• Zakaz wykonywania zawodu biegłego rewidenta na okres od roku do 3 lat
• Wydalenie z samorządu biegłych rewidentów (skreślenie z rejestru biegłych rewidentów)

Odwołanie od orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego PIBR I instancji wnosi się do KSD II instancji w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Od prawomocnego orzeczenia KSD II instancji przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego — Izby Odpowiedzialności Zawodowej w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; legitymowani są obwiniony, jego obrońca, Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny oraz Polska Agencja Nadzoru Audytowego. Kasację sporządza i podpisuje adwokat albo radca prawny (przymus adwokacko-radcowski). Dopuszczalne jest również wznowienie postępowania dyscyplinarnego w razie ujawnienia nowych istotnych faktów lub dowodów. Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje co do zasady po upływie 3 lat od dnia jego popełnienia, a w razie wszczęcia postępowania — po upływie 5 lat.

• Reprezentacja biegłego rewidenta w postępowaniu wyjaśniającym i dochodzeniu dyscyplinarnym przed Krajowym Rzecznikiem Dyscyplinarnym PIBR
• Obrona przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym PIBR w I i II instancji
• Sporządzanie kasacji do Sądu Najwyższego — Izby Odpowiedzialności Zawodowej
• Reprezentacja w postępowaniach kontrolnych i nadzorczych Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego
• Doradztwo w zakresie współpracy z firmą audytorską w razie postępowania wobec niej (kary administracyjne PANA)
• Koordynacja obrony w równolegle prowadzonych postępowaniach karnych (np. art. 77 u.r., art. 271 k.k.) i cywilnych z powództwa badanej jednostki
• Wnioski o wznowienie postępowania dyscyplinarnego oraz wnioski o zatarcie kary