Architekt — postępowanie dyscyplinarne

Sąd Dyscyplinarny IARP

• Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 551 ze zm.) — rozdział 6 „Odpowiedzialność dyscyplinarna członków samorządów zawodowych”
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) — rozdział 10 „Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie” (art. 95–101)
• Kodeks Etyki Zawodowej Architektów uchwalony przez Krajowy Zjazd IARP
• Regulamin postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej członków IARP
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego, stosowany odpowiednio na podstawie odesłania w u.s.z.a.i.b.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego, stosowany w sprawach o odpowiedzialność zawodową w budownictwie
• Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.)

• Rażące naruszenie przepisów Prawa budowlanego oraz przepisów techniczno-budowlanych przy sporządzaniu projektu
• Sporządzenie projektu budowlanego bez wymaganych uzgodnień, opinii i badań geologiczno-inżynierskich
• Niedopełnienie obowiązków sprawowania nadzoru autorskiego nad realizacją inwestycji
• Konflikt interesów — łączenie funkcji projektanta z funkcją kierownika budowy lub inspektora nadzoru wbrew zakazowi
• Działanie na szkodę zleceniodawcy lub inwestora, w tym przekroczenie umownego zakresu
• Naruszenie tajemnicy zawodowej i poufności rozwiązań projektowych
• Naruszenie praw autorskich innego architekta (plagiat projektu)
• Naruszenie zasad uczciwej konkurencji, w tym pozyskiwanie zleceń z wykorzystaniem niedozwolonej reklamy
• Wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie pomimo zawieszenia w prawie wykonywania zawodu
• Czyn naruszający godność zawodu architekta, także poza wykonywaniem zawodu

1. Etap 01

   Zawiadomienie o przewinieniu

   Wpłynięcie zawiadomienia od inwestora, organu nadzoru budowlanego, sądu powszechnego albo z urzędu do okręgowej izby architektów; sprawa kierowana jest do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej IARP

2. Etap 02

   Postępowanie wyjaśniające rzecznika

   Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej prowadzi postępowanie wyjaśniające — analizuje dokumentację projektową, decyzje administracyjne, przesłuchuje obwinionego i świadków, korzysta z opinii biegłych z zakresu architektury i budownictwa

3. Etap 03

   Przedstawienie zarzutów

   Po stwierdzeniu uzasadnionego podejrzenia popełnienia przewinienia rzecznik przedstawia obwinionemu zarzuty, umożliwia złożenie wyjaśnień i wniosków dowodowych oraz ustanowienie obrońcy

4. Etap 04

   Wniosek o ukaranie

   Skierowanie wniosku o ukaranie do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego okręgowej izby architektów albo umorzenie postępowania wyjaśniającego

5. Etap 05

   Rozprawa w I instancji

   Okręgowy Sąd Dyscyplinarny okręgowej izby architektów rozpoznaje sprawę z udziałem obwinionego, jego obrońcy i rzecznika; wydaje orzeczenie o uniewinnieniu, umorzeniu albo nałożeniu kary

6. Etap 06

   Odwołanie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego IARP

   Odwołanie wnosi się do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego IARP w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem; legitymowani są obwiniony, obrońca i rzecznik

7. Etap 07

   Skarga do sądu administracyjnego

   Po wyczerpaniu drogi wewnątrzkorporacyjnej obwiniony architekt może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego rozstrzygnięcia, a od wyroku WSA — skargę kasacyjną do NSA w terminie 30 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (z przymusem adwokacko-radcowskim)

8. Etap 08

   Wykonanie orzeczenia i zatarcie

   Wykonanie kary należy do organów IARP; kary zawieszenia i pozbawienia prawa wykonywania zawodu są ujawniane na liście członków izby; zatarcie kary następuje po upływie terminów określonych w ustawie i regulaminie

• Upomnienie
• Nagana z wpisem do rejestru ukaranych
• Kara pieniężna (grzywna dyscyplinarna)
• Zawieszenie w prawach członka IARP na okres od 6 miesięcy do 3 lat
• Zawieszenie prawa wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na okres od 6 miesięcy do 3 lat
• Skreślenie z listy członków Izby Architektów RP — równoznaczne z pozbawieniem prawa wykonywania zawodu
• Zakaz wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie — orzekany w trybie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie z Prawa budowlanego

Od orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego okręgowej izby architektów przysługuje odwołanie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego IARP w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Po wyczerpaniu drogi wewnątrzkorporacyjnej dopuszczalne jest wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego rozstrzygnięcia, a od wyroku WSA — skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (z przymusem adwokacko-radcowskim). Dopuszczalne jest również wznowienie postępowania w razie ujawnienia nowych istotnych faktów lub dowodów. Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje co do zasady po upływie 3 lat od dnia jego popełnienia.

• Analiza dokumentacji projektowej i administracyjnej pod kątem podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej i zawodowej
• Reprezentacja obwinionego architekta w postępowaniu wyjaśniającym przed Okręgowym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej IARP
• Obrona przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym oraz Krajowym Sądem Dyscyplinarnym IARP
• Sporządzanie odwołań, skarg do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz skarg kasacyjnych do NSA
• Reprezentacja w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odpowiedzialności zawodowej w budownictwie z rozdziału 10 Prawa budowlanego
• Doradztwo w zakresie zachowania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej oraz wpisu na listę członków IARP
• Koordynacja obrony w równolegle prowadzonych postępowaniach karnych (np. art. 271 k.k.) i cywilnych (roszczenia inwestora)